Ne hemû helbest bi murekkebê tên nivîsandin; hin ji wan bi tiştê ku dûrî û nebûna di giyanê de dihêle, bi rû û dever û dengênku bîranîn veşartine, û bi wê beşa mirovan ku li ber deriyê rabirdûyê radiweste, her çiqas rê ew ji wê derê dûr bibin, tên nivîsandin. Ji vê navberê dibera tiştê ku hebû û tiştê ku êdî tune ye, di navbera welatê wek cih û welatê wek bîranîn, û di navbera evînê wek hebûn û evînê wek şopekî mayînde de, «

Nîşgeha Hesretê

» tê dinyayê.

«

» wek ezmûnek helbestî tê pêşkêşkirin ku ji wateya hestyarî ya rasterast a dilsozî û hesreta rabirdûyê derbas dibe û digihîje wê kûrahiya mirovahiyê ku tê de windabûn, bîranîn, evîn, sirgûn, welat û rêwîtiya dûrketinê têne avakirin. Li vir, hesret tenê vegerek ber rabirdûyê, an jî daxwaza vegerandina demekê ku derbas bûye nîne; belkî rewşek hebûnî ye ku mirov tê de xwe di navbera deverên ku hiştiye, rûyên ku dûr ketine, xewnên ku nehatine temamkirin û tiştên ku rojekê bawer dikir dê bimînin dibîne; paşê dibîne ku ya herî zêde dimîne, şopa wan e ku di hundirê wî de maye.

Navê dîwanê bixwe, «Mihraba Dilan», cîhaneke fireh a wateyan dihewîne. Mihrab li vir ne cihêkî madî ye, lê cihêkî hundirîn e ku bîranîn lê digere dema ku jiyan ji bo wê teng dibe, û giyan jê re vedigere dema ku nikare tiştê ku di rastiyê de winda kiriye vegerîne. Ew cihêkî sembolîk e ku dem û sal li hev dicivin; li wir ya tune dibe heyî, ya dûr nêzîk dibe, rabirdû beşek ji niha dibe, û bîranîn ji wêneyên derbasdar vediguherin bo pirsên ku bêdeng nabin.

Di vê dîwanê de, helbest dibe cihê eşkerekirinê, ramînê û rûbirûbûnê; rûbirûbûna mirovan bi bîranînên xwe re, bi deverên ku hiştiye lê wan nehîştiye, bi rûyên ku dûr ketine lê di hûrguliyên jiyana wî de hîn jî hene, û bi wan pirsên ku mirov pê mezin dibe bêyî ku bersivên dawî ji wan re bibîne. Dever ne erdnîgariya bêdeng in, rê ne tenê dûrahî ne, û şev ne tenê demeke derbasdar e; her tişt li vir bîranînek dihewîne. Her wêne dikare bibe deriyek bo çîrokekê, û her çîrok rê li ber beşek ji mirovahiyê vedike.

«Mihraba Dilan» ji 37 helbestan di 192 rûpelan de pêk tê; di wan de cîhanên evînê, windabûnê, welatê, sirgûnê, şevê, dûrketinê û bîranînê bi hev re têkildar dibin. Ezmûna mirovahiyê bi zimanê helbestê re dikeve hewildanekê da ku ew tiştên ku axaftina rojane nikare bi hêsanî bigire, bigire. Ji ber vê yekê helbest li vir nayê ku hesretê tenê rave bike, lê ku jê re dengek, wêneyek û ahengekê bide û rê bide xwendevan ku di neynika peyvan de parçeyek ji xwe bibîne.

Di vê dîwanê de, welat tenê di sînorên cih de namîne, û sirgûn jî tenê erdnîgariyek dûr nabe; herdu dibin rewşên hundirîn. Mirov dikare welatê xwe bihêle, lê nikare her tim welatê ku di hundirê wî de dijî bihêle. Dikare ji kesên ku hez kiriye dûr bikeve, lê hin rû ne hewceyê hebûna fizîkî ne da ku di bîranînê de bijîn. Ji ber vê yekê, dûrketin di «Mihraba Dilan» de ne dawîya rê ye, lê destpêka rêyekê din e; rêyek dirêj ber hundirê xwe.

Bîranîn di vê ezmûnê de cihêkî taybet digire; ew arşîva rabirdûyê nîne, lê hebûnek zindî ye ku niha ji nû ve ava dike. Ew tiştên ku me winda kirine tîne bîra me, ew tiştên ku me hewl daye ji bîr bikin ji nû ve şiyar dike, û tiştên ku ji jiyana me winda bûne bi zimanê xwe jiyanek nû dide wan. Ji vir ve, helbest dibe celebekî berxwedana li hember jibîrkirinê; hewldanek ji bo rizgarkirina rûyan, deveran û dengên ji derbasbûna bêdeng ber nebûna.

Evîn jî di dîwanê de ne wek rewşek ji hemû ezmûnê cuda, lê wek yek ji kûrترین rêyan bo gihîştina lawaziya mirovan xuya dibe. Dema evîn temam dibe, dibe jiyan; dema dişikê, dibe bîranîn; û dema winda dibe, dibe ku ji gelek tiştên ku qet neçûne zêdetir li ber çavan bimîne. Di navbera hebûn û nebûnê de, helbest tên dinyayê û li nav hûrguliyên biçûk ên ku kesekî din di giyanê de dihêle, li wateyê digerin.

Dîwana «Mihraba Dilan» di du nusxeyan de, Erebî û Kurdî, hatiye weşandin, da ku ezmûna xwe ya helbestî bibe du qada zimanî ku di bîranînê de li hev dicivin, lê di vegotinê de cuda ne. Ew rê dide helbestê ku di navbera du zimanan de derbas bibe, ku her yek ji wan taybetmendî û dewlemendiya xwe diparêze. Ziman li vir tenê amûrek ji bo veguhastina helbestê ji zimanekê bo zimanekî din nîne; belkî pirek e ku hest, wêne û bîranîn li ser wê derbas dibin, da ku ezmûn bigihîje xwendevanên xwe di du qadan de ku di vegotinê de cuda, lê di kûrahiya mirovahiyê de nêzîkî hev in.

Nusxeya Kurdî jî tenê zêdekirina nusxeya Erebî nîne; belkî berdewamiyek ji ezmûna helbestî ye di qada zimanekî din de, ku rê dide nivîsê ku wêneyên xwe, aheng û wateyên xwe di hundirê zimanekî ku bîranîna xwe ya taybet heye, ji nû ve ava bike. Bi vî awayî, dîwan di her du nusxeyên xwe de dibe cihê hevdîtina ziman û bîranînê, helbest û nasnameyê, û ezmûna kesane û hestên mirovahiyê yên fireh.

Bi vî awayî, dîwan berî ku pirtûkek li ser hesretê be, pirtûkek li ser mirovan e; li ser wî mirovan ku di jiyanê de dimeşe û bi xwe re tiştên ku nikare bihêle hilgir dike, rê didomîne her çiqas beşek ji wî li cihekî bimîne: li ber pencereyek kevn, di rûyê kesekî tune de, di bajarekî ku êdî wek berê nîne de, an jî di demekê de ku tenê bi peyvan dikare ji nû ve were dîtin.

«Mihraba Dilan» ne bangek e bo girîn li ser tiştê ku derbas bûye, lê ramînek e li ser wateya bîranînê, evînê, windabûnê, dûrketinê, û hilgirtina wê yekê ji dever û kesan re ku em nikarin hemûyan bi peyvan bibêjin. Ew hewldanek e ji bo dîtina mirovan di sînorên bîranîna xwe de, jiyanê di nav tiştên ku me guman dikir qediyane de, û helbestê di wê navbera nepenî de ku di navbera dil û cîhanê de heye.

Ev helbest hesretê ne wek lawazî li hember rabirdûyê dinirxînin, lê wek yek ji rasttirîn rêyan ji bo dîtina xwe. Her tiştê ku em bêriya wî dikin nîşanek li ser me dihêle; her tiştê ku em hez jê dikin me ji nû ve ava dike; û her cihê ku em jê re derbas dibin, parçeyek ji rûmeta xwe di hundirê me de dihêle. Belkî ji ber vê yekê ye ku helbest, di dawiyê de, hewldanek e ji bo dayîna jiyanek din bo tiştê ku nayê vegerandin, û dayîna zimanekî bo nebûnê da ku bikare bi wî biaxive.

37 helbest… 192 rûpel… û du ziman ku bîranîna helbestê tê de li hev dicive.

Dema jiyan ji me re derfetê nede ku tiştê di hundirê me de ye bibêjin, helbest dest bi axaftinê dike.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

Ji bo xwendina elektronîkî, hûn dikarin nusxeya Erebî bi rêya girêdana jêr bixwînin:

Nusxeya Erebî — Xwendina elektronîkî

Ji bo xwendina elektronîkî, hûn dikarin nusxeya Kurdî bi rêya girêdana jêr bixwînin:

Nusxeya Kurdî — Xwendina elektronîkî

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

Ji bo xwendin an daxistina dîwanê, ji kerema xwe li ser pelê li jêr bitikînin.

Attachments:

محراب الحنين نسخة كوردية

[محراب الحنين نسخة كوردية]